Overlast door jongeren bij Het Lichtruim

door Lem van Eupen

Sinds ruim anderhalve maand veroorzaakt een groep jongeren opnieuw veel overlast in de omgeving van cultureel centrum Het Lichtruim en kinderboerderij De Schaapskooi in Bilthoven.

Er zijn vernielingen aangericht en brandjes gesticht. Ook is er vuurwerk afgestoken vlakbij de appartementen waar vooral ouderen wonen. Buurtbewoners voelen zich geïntimideerd door de jongeren.

Volgens de vorige week vertrokken burgemeester Fränzel ontstond in september vorig jaar wat hij ‘grensoverschrijdende overlast’ noemt. ‘We zijn toen als gemeente meer toezicht gaan houden en we hebben gespecialiseerde jongerencoaches ingezet. Dat heeft goed gewerkt. Rond de jaarwisseling zagen bezoekers van Het Lichtruim en de directie van KunstenHuis Idea echt verbetering.’

Escalatie

Ook in de eerste maanden van 2025 bleef het rustig. Maar sinds april nemen de incidenten weer toe. Buurtbewoners zeggen dat het steeds vaker uit de hand loopt. ‘Bij De Schaapskooi wordt met spullen gegooid, rietkragen worden in brand gestoken, er wordt met een auto rondgereden op het schoolplein. Om te voorkomen dat ze gepakt worden vernielen de jongeren hekken zodat ze een vluchtweg hebben en spuiten ze lampen zwart. Wie naar buiten gaat om er iets van te zeggen wordt bedreigd: naar binnen jij, anders steken we je huis in brand.’

Ontmoetingsplek

De jongeren zelf vinden dat het allemaal wel meevalt. ‘Ja, het gaat inderdaad wel eens mis. Maar de meesten van ons zoeken gewoon een plek om elkaar te treffen. Die zijn er verder niet in de wijk, dus logisch dat we hier bij Het Lichtruim bij elkaar komen. En dan klagen mensen al snel over overlast.’ Maar dat er met vuurwerk is gegooid ontkennen ze niet, en ook niet dat er spullen vernield zijn.

Verveling

Ook de jongerencoaches erkennen dat er een groep is die voor veel overlast zorgt. Zij zien dat er sprake is van verveling, zeker nu het einde van het schooljaar nadert en jongeren al meer vrij zijn. Teamleider Araash: ‘De brand bij jongerencentrum W4 heeft ook niet geholpen. Daar hadden de jongeren een eigen plek, die nu weg is.’ Hij en zijn collega’s spreken de jongeren aan op hun gedrag en proberen alternatieve activiteiten met hen te organiseren. Een deel staat daarvoor open, anderen niet.

Onderliggende problemen

De gemeente heeft inmiddels besloten de inzet van de jongerencoaches uit te breiden. Burgemeester Fränzel: ‘We begonnen met zes dagen per week, tot half elf ’s avonds. Dat is nu verlengd tot half een ’s nachts. En we beperken ons niet tot toezicht. Het is duidelijk dat er rond deze jongeren nog allerlei andere zaken spelen, van schooluitval tot problemen in de opvoeding. Daarover proberen we achter de voordeur te komen, in gesprek te gaan en hulp te bieden. Bij minderjarigen richten we ons dan ook op de ouders.’ Daarnaast zoekt de gemeente naar een nieuwe plek voor het jongerencentrum.

Harde kern

Toch geeft ook toe hij dat dat niet voor de hele groep werkt. ‘Het gaat om een heel gevarieerde groep jongeren, niet alleen qua leeftijd maar ook qua opleidingsniveau. Er is een harde kern die al veelvuldig in trajecten heeft gezeten en daar niet van leert. Die zullen we steviger moeten aanpakken. Dat begint bij consequent de identiteit van overlastgevers checken en registreren wat er aan overtredingen wordt begaan. Uiteindelijk kan dat ook leiden tot strafrechtelijke zaken.’ Daar hoort bijvoorbeeld ook een ‘blauwe avond of nacht’ bij, waarbij politie en justitie samen optrekken.

Contact met de buurt

De jongerencoaches willen vooral benadrukken dat zij er niet alleen voor de jongeren zijn, maar ook voor de andere buurtbewoners. ‘Als het niet voor hen was, hadden wij hier niet gestaan’, aldus Araash. Zij zien het als hun taak om waar dat kan buurtbewoners en jongeren met elkaar in contact te brengen. ‘Dat kweekt over en weer begrip. Dus mensen: meld je bij ons! Jongeren hebben lang niet altijd in de gaten wat het effect van hun gedrag is op omwonenden. En als je voorstelt om dat vuurwerk maar af te gaan steken in hun eigen straat vinden ze dat geen goed idee omdat hun vader morgenochtend aan het werk moet en dus moet slapen. Dat dat ook voor andere mensen geldt bedenken ze niet altijd zelf.’