Aziatische hoornaar rukt op

De Aziatische hoornaar laat zich steeds meer zien in Nederland. Afgelopen jaar werden in onze provincie maar liefst 72 nesten geruimd.

De verwachting is dat de opmars van deze soort er voor zorgt dat we dit jaar nog meer te maken krijgen met deze invasieve exoot. Temeer omdat er in de herfst van vorig jaar nog 16 nesten zijn gemeld die niet meer op tijd geruimd konden worden, o.a. in Bilthoven en Groenekan. De koninginnen die toen uit de nesten zijn geboren, worden dit voorjaar actief. Maar wat moet je eigenlijk doen wanneer je Aziatische hoornaar tegenkomt?

Allereerst is er geen directe reden tot paniek wanneer je een hoornaar tegenkomt; in principe zijn ze niet agressief naar mensen en is een eventuele steek ongevaarlijk (tenzij je allergisch bent). Het wordt wel sterk afgeraden om een nest te benaderen. De Aziatische Hoornaar zal dit snel als bedreigend ervaren en massaal en zeer agressief reageren. In deze periode van het jaar zitten de nesten veelal op ooghoogte.

Gevaar

De aanwezigheid van de Aziatische Hoornaar is vooral een gevaar voor de natuur; de uitheemse wespen eten nectar van bloemen en jagen op allerlei insecten om hun larven mee te voeden. Hun dieet bestaat daarbij vooral uit wespen, vliegen, wilde én honingbijen en kevers. Een volwassen nest kan tot wel ruim 11 kilo insecten eten gedurende een levenscyclus en daarmee concurreert de Aziatische hoornaar dus ook nog eens met andere insecteneters. Vanwege hun extreem grote nesten en daarmee grote voedselbehoefte vormt de Aziatische hoornaar hierdoor bovenal een bedreiging voor de algehele biodiversiteit.

Voorjaarsnest

In het voorjaar bevindt het nest van Aziatische Hoornaars zich op maximaal 2 á 3 meter hoogte, vaak in schuurtjes, vogelhuisjes, heggen en onder afdaken.
Koninginnen starten na hun winterslaap in hun eentje een nestbeginsel -ofwel ‘embryonest’- op. Na verloop van tijd worden de eerste werksters geboren en kan de koningin zich volledig richten op het leggen van eitjes; het nestje groeit snel uit tot een steeds groter wordend zgn. primair ‘voorjaarsnest’.

Zomernest 

Als het nest te klein wordt, maakt het volk een tweede, nieuw nest in een boom, soms op wel 40 meter hoogte. Dit secundaire ‘zomernest’ kan uitgroeien tot formaat skippybal met duizenden werksters. In het najaar vliegen vervolgens de nieuwe koninginnen uit. Na de paring zoeken alleen zij een beschutte plek om in winterslaap te gaan, bij voorkeur onder boomschors van dode bomen, in de humuslaag, of in houtstapels. De mannetjes, de oude koningin en werksters gaan allen dood in het najaar en het nest blijft verlaten achter.

Kenmerken

De meest opvallende kenmerken waarmee de Aziatische hoornaar zich onderscheidt van bijvoorbeeld de Europese soort zijn het zwarte borststuk, de gele poten en een duidelijk gele ring op het achterlijf. De Europese hoornaar heeft een roodbruin borststuk en roodbruine poten. Ze is daarnaast ook kleiner dan de Europese hoornaar en welkom in Nederland..

Beleid
Het streven is de opmars van de Aziatische Hoornaar zoveel mogelijk te beteugelen. Eén nest nu levert tussen de 5 en 50 nieuwe nesten op volgend jaar. Zie je een embryonest of een Aziatische Hoornaar, meld het op www.waarneming.nl/go/vespa-velutina. Na verificatie zal er contact worden opgenomen om het nest weg te halen. Doe dit niet zelf! Als het lukt, probeer dan het beestje te vangen en in een pot te bewaren voor determinatie. Heb je dwergmispel of bloeiende engelwortel in de tuin, wees dan extra alert, want dat vinden ze lekker.

(Dinja de Groot)