Het voorjaar nadert met rasse schreden

Voorjaar in je bol, er is geen ontkomen meer aan. Voor meteorologen is de lente al begonnen, maar ‘gewone mensen’ hanteren 20 maart. 

En de natuur? Die neemt het niet zo nauw. En dat is maar goed ook, want met de verandering van het klimaat wordt deze al genoeg op de proef gesteld. Strenge winters lijken tot een ver verleden te behoren en intussen tikt de thermometer alweer regelmatig dubbele cijfers aan. Dat brengt goed nieuws: voorjaarsbloeiers bloeien weer dat het een lieve lust is en zorgen voor voedsel voor de eerste rondvliegende insecten.

Sommige bolgewassen hebben zich aangepast aan de klimaatverandering. In december zag ik al de eerste narcissen bloeien. Het was de kleine soort, Tête à tête genaamd. Inmiddels laten ook al heel veel andere vroege voorjaarsbloeiers zich van hun mooiste kant bewonderen, zoals op landgoed Oostbroek. Kleurrijke tapijten van sneeuwklokjes, krokussen, speenkruid en bosanemonen: daar word je toch blij van?

En dit is nog maar de aftrap van het seizoen van de zogenaamde stinsenplanten. Dat is een groep van kleurrijke voorjaarsbloeiers, vaak bol- en knolgewassen. De aanduiding ‘stins’ verwijst naar het Friese woord voor stenen huis. Stinsenplanten zijn bol-, knol- en wortelgewassen die al sinds de 16e eeuw aangeplant worden op buitenplaatsen rondom kastelen en landhuizen. Welgestelden namen deze planten tijdens hun reizen mee uit verre oorden. Ontglipt aan het oog van de tuinman, konden ze naar hartenlust verwilderen.

Wist je dat stinsenplanten vaak samen leven met bodemschimmels? Onder de grond wisselen deze schimmels voedingsstoffen uit met bomen en planten. Ruim twee derde van de plantenwereld werkt op die manier samen met een of meerdere schimmels. Een bekend voorbeeld is de vliegenzwam, die graag samenwerkt met bijvoorbeeld berken en eiken.

Overigens, niet alles wat in het voorjaar bloeit is een stinsenplant, denk bijvoorbeeld aan rode en witte dovenetel, madeliefje, groot en klein hoefblad, dotterbloem en raapzaad. Zoek ze maar eens op en bekijk van dichtbij hoe mooi ze zijn. Deze inheemse soorten zijn de belangrijkste stuifmeel- en nectarbron voor de bijen en andere insecten die in het vroege voorjaar als eerste uitvliegen. Heb je, net als ik, de eerste muggen, hommels en vlinders van dit jaar gespot? Niet alleen stinsenplanten, maar ook deze beestjes hebben het voorjaar in hun bol.

Jacqueline van Dam, Boswachter Utrechts Landschap