Veterane treurbeuk Houdringe zwaar gehavend

7 mei 2026 om 09:16

In de avond van 1 mei jongstleden werd de rust rond Huize Houdringe ruw verstoord. Met een doffe dreun en veel gekraak brak een groot deel uit de kroon van de markante treurbeuk. Een omstander zag het gebeuren en hoorde hoe het hout het begaf. Op het eerste gezicht misschien niet meer dan een omgevallen tak - maar deze boom is niet zomaar een boom.

De naam treurbeuk klinkt bijna poëtisch, maar is eigenlijk verrassend nuchter. Het eerste deel, ‘beuk’, verwijst simpelweg naar de soort. Het woord ‘treur’ slaat op de vorm: de takken groeien eerst zijwaarts, om vervolgens sierlijk naar beneden te buigen, soms tot op de grond. Dat geeft de boom zijn karakteristieke, bijna melancholieke aanblik. Net als bij de treurwilg gaat het dus niet om emotie, maar om een beschrijving van de groeiwijze.

Zeldzaam

Toch is de treurbeuk allesbehalve alledaags. In de vrije natuur komt hij vrijwel niet voor. De exemplaren die we kennen, zijn het resultaat van een zeldzame afwijking die ooit is opgemerkt en vervolgens door mensen is behouden. Sterker nog: vrijwel alle treurbeuken zijn klonen, afstammelingen van een handvol bomen die in de 18e en 19e eeuw werden ontdekt. Omdat ze zich nauwelijks via zaad laten vermeerderen, worden ze gekweekt door enten op een gewone beuk. Niet voor niets worden ze wel de meest edele onder de ‘treurbomen’ genoemd.

Schaars

Ook in Nederland zijn ze schaars; de oudste exemplaren genieten een bijna monumentale status. De vermoedelijk oudste staat in het arboretum van Leiden en dateert uit het tweede kwart van de 19e eeuw. Maar ook dichter bij huis staat een indrukwekkende veteraan: de treurbeuk van Houdringe. Op een foto uit circa 1866 is al een jonge boom te zien, toen zo’n twintig jaar oud. Dat betekent dat deze beuk inmiddels rond de 175 jaar moet zijn - een respectabele leeftijd, zeker voor een treurbeuk.

Einde

En dan die klap van 1 mei. Is dit het begin van het einde? Niet noodzakelijk. Veterane bomen kennen een lange fase van aftakeling en herstel, waarin verlies en veerkracht elkaar afwisselen. Jaren geleden brak er bij de treurbeuk van Huize Sandwijck ook een zware gesteltak af. Inmiddels staat die boom er weer prachtig bij. Met de juiste zorg kunnen dit soort oude bomen nog lang voortleven. Die zorg lijkt gelukkig gewaarborgd. De eigenaar heeft aangegeven te willen meewerken aan herstel en een gespecialiseerd boomverzorgingsbedrijf uit De Bilt zal zich over de treurbeuk ontfermen. En er is zelfs nog een sprankje toekomst: de oude boom heeft inmiddels een ‘dochtertje' gekregen. Maar dat verhaal bewaren we voor een volgende keer.

Joris Hellevoort
Boswachter Utrechts Landschap