‘Van eilandje af om [verbinding te zoeken’

8 juli 2020 om 10:23

Ze is van origine speltherapeut. Petra Foeth uit Barneveld begon in 2009 met haar bedrijf Yoga Chandra Barneveld in haar eigen woonplaats. Een gesprek over rust zoeken en verbinding tussen mensen.

U heeft nu een keelontsteking. Er zijn mensen die fysieke klachten direct zien als gevolg van niet goed voor jezelf zorgen, ook in mentaal opzicht. Deelt u die mening?

,,Nee, iedereen heeft wel eens last van zijn keel. Ik raak dan mijn stem soms kwijt, soms inherent aan hooikoorts. Af en toe ben je er iets vatbaarder voor. Ik zoek niet overal direct iets achter. Ik heb er een beetje moeite mee als iets niet op wetenschappelijke basis verklaard wordt. Ik vind dat yoga complementair kan functioneren en dat mensen bij klachten eerst een bezoek aan de huisarts moeten brengen. Daarin heb je een eigen verantwoordelijkheid. Iedereen kan verkouden worden of griep krijgen. Dat is wat anders dan dat je constant achter jezelf aanholt en maar door blijft gaan. Dat je een paracetamol neemt bij hoofdpijn en de volgende dag idem, waarbij je soms voorbij gaat aan de oorzaak van de hoofdpijn of vermoeidheid. Zo raak je soms in een vicieuze cirkel en kan je in een burn-out terecht komen. Op het moment dat je dan even stil staat en voelt en ervaart hoe het werkelijk met jou is, leer je luisteren naar de signalen van het lichaam en dat is niet zweverig maar down-to-earth.”

[Wat betekent het woord chandra?

,,Dat staat voor het woord maan in het Sanskriet. In de yoga symboliseert die een verkoelende, kalmerende energie. Een moment van rust, even stil staan en niet meegaan in de hectiek van het dagelijks leven. Neem even tijd om je aandacht naar je lichaam en de adembeweging te brengen, waardoor het denken uiteindelijk tot rust kan komen.”

[Ik lees op uw website dat yoga onder meer een moment van aandacht voor jezelf is. Als mensen dit een beetje zien als een decadente uitwas van onze huidige maatschappij, wat zegt u dan?

,,(lacht) Ik denk dat het in deze 24-7-maatschappij voor iedereen belangrijk is om af en toe pas op de plaats te maken, want er zijn zoveel prikkels door de televisie, computer, je laptop, je telefoon, je werk, je gezin en je vrienden. En alles moet leuk zijn. Daarmee is je agenda soms overvol. Wanneer je dan even stil gaat zitten, ga je voelen en ervaren dat je veel buiten jezelf zoekt en dat je misschien ook een beetje moe bent. Dat kan confronterend zijn. Yoga, mindfulness en meditatie nodigen uit om af en toe eens op de pauzeknop te drukken en te ervaren hoe het werkelijk met jezelf gaat. Iedereen heeft weleens last van spanning, wat je dan bijvoorbeeld voelt in je nek en schouders. De vraag is hoe je met die spierspanning omgaat en dat hoeft dus niet decadent te zijn. Het is gewoon een uitnodiging om af en toe even stil te staan. We rennen doorgaans meteen naar het stopcontact als onze mobiel leeg dreigt te raken, maar wat doe je om jezelf op te laden als je leeg dreigt te lopen? Het gaat om een proces van bewustwording.”

[Dus even pas op de plaats en ook gewoon nuchter nadenken?

,,Ja, in ons brein komen allerlei gedachten naar boven. Dan loop je de kans dat je in je eigen verhaal gaat geloven. Die gedachten komen niet altijd overeen met de werkelijkheid. Opmerken dat er gedachten zijn en dat je ze niet altijd hoeft te geloven kan ook rust geven. Een zekere mate van stress hebben we allemaal nodig, maar als dat teveel wordt, gaat dit ten koste van je gezondheid. Zo nu en dan stil staan en de tijd nemen voor jezelf, even niets doen, alleen maar zijn, draagt bij aan balans en herstel.”

[U heeft het op uw site over je conditie op fysiek, mentaal en emotioneel gebied. Hoe zijn die met elkaar verbonden?

,,Als je op straat een bekende ziet en je zwaait enthousiast, maar die persoon ziet jou niet, kun je denken dat hij je niet wil zien en dat kan een naar gevoel in je buik geven. Er zijn dan gedachten, die veroorzaken gevoelens en fysieke gewaarwordingen in een split second. Een naar gevoel kan echter ook weer een gedachte oproepen. De vraag is of je wilt geloven wat het brein allemaal voor gedachten produceert. Sommige gedachten zijn functioneel, zoals stil gaan staan bij een rood verkeerslicht, maar andere gedachten zijn helemaal niet functioneel. Dat zijn maar hersenspinsels.”

[Dan ontstaan er veel subjectieve belevingen en die kunnen mensen flink in de weg zitten, toch?

,,Ja, mensen hebben de neiging om zelf dingen te gaan invullen. Dat is jouw kleuring van de werkelijkheid, dat is jouw verhaal en dat zijn jouw gedachten. Dat hoeft niet per definitie de objectieve waarheid te zijn.”

Die eigen werkelijkheid en je gevoel wordt nogal eens bepaald door je ervaringen uit het verleden, of je blik op de toekomst, terwijl die er in het hier en nu vaak niet zo toe doen. Toch laten we ons daar sterk door beïnvloeden, niet?

,,Niemand ontkomt eraan dat hij achterom kijkt, zeker naarmate je meer geschiedenis hebt. Naar de toekomst kijken, organiseren, plannen en je zorgen maken wat de toekomst brengt, ligt ook voor de hand. Zeker in deze coronatijd. Maar het verleden kun je niet veranderen en hoe de toekomst gaat weet je ook nog niet. Het enige moment wat je hebt is het hier en nu, dit moment. Het leven is inherent aan ups and downs. Iedereen stapt weleens met zijn verkeerde been of moe uit bed. En dan kun je denken dat je hele dag waardeloos is. Binnen het boeddhisme en de yoga noemen ze twee pijlen die je kunnen raken. De eerste pijl kun je niet ontwijken, want dat is een keelontsteking of corona. Maar je kunt wel iets doen aan die tweede pijl, hoe dat feit jouw stemming en gedrag gaat beïnvloeden. Mensen reageren doorgaans vanuit de automatische piloot, vanuit automatische gedrags- en leefpatronen.”

[,, Ik heb moeite met         onrechtvaardigheid en         hypcocrisie

[Die zijn vaak moeilijk om te buigen, toch?

,,Dat is absoluut niet eenvoudig en kan een worsteling zijn. Zo heb ik moeite met onrechtvaardigheid en hypocrisie. Dat gaat bij mij kriebelen. Dan moet ik even stilstaan bij wat mijn eigen reactie is op die situatie. Elk mens heeft ruimte in zich voor oordelen, veroordelen en onverdraagzaamheid. Dat zit soms in de krochten van je hersenen verborgen en komt ineens naar boven. Ik ben me er zeer van bewust dat ik zelf ook (voor)oordelen heb, maar ik probeer niet hypocriet te zijn. Dit heeft met bewustwording te maken. Kijk naar het actuele gepolariseerde debat over racisme. Als jij je bewust bent en erkent dat er (ver)oordelen zijn en je uit jouw eigen schaduw kunt stappen, naar de ander luistert, zie je soms ineens een breder perspectief, ontstaat begrip voor de ander.”

[Ontstaat je persoonlijke subjectieve beeld en reactie vooral door alles wat je in je leven heeft beïnvloed, vanuit cultuur, opvoeding en ervaringen? En minder door wat je in je genen meekreeg?

,,Dan hebben we het over nature-nurture (oorsprong eigenschappen van het individu, red.) en dat vind ik iets anders dan subjectiviteit. Ik denk dat iedereen gevormd wordt door zijn opvoeding, je vrienden, je opleiding en door wat je meemaakt en tegenkomt. Dat is een heel verhaal en dat wordt steeds groter naarmate de tijd verstrijkt. Dat wordt jouw rugzakje. Al die ervaringen zitten in laatjes. Sommige laatjes kun je sluiten en andere trek je af en toe open. Soms springt er onverwacht een laatje open. Het is wel fijn als je je bewust bent dat ze in jouw kastje zitten.”

[Dus iedereen begint zijn leven als een onbeschreven blad?

,,Bij je geboorte heb je nog een scala aan mogelijkheden. Maar ik denk wel dat de een meer kansen in het leven krijgt dan de ander, afhankelijk van waar zijn of haar wieg staat.”

[Herken je iets van wat veel kerkgangers geloven over zondeval en als gevolg een gebroken schepping, inclusief de mens?

,,Ik kom uit een gezin waarin het geloof geen rol speelde. We kregen vanuit de opvoeding wel van alles mee over levensbeschouwelijke inspiratiebronnen, met alle respect voor wat er is. In ieder mens is enige ruimte voor onverdraagzaamheid. Ik hoop op een samenleving waarin iedereen vrij is om te kiezen waarin hij wil geloven. Respect voor de ander, zijn levenswijze en religie vind ik heel erg belangrijk. Mijn kinderen zijn gedoopt in een kerk, maar dat is omdat mijn partner wel met het geloof is opgevoed. We woonden in Hoevelaken en ik zei tegen de dominee van die kerk dat ik niet geloofde. Hij zei: ‘Ja, maar mensen die niet geloven, bestaan niet. Want jij gelooft in de toekomst van je kind, een stuk liefde voor elkaar en de rol die je daar zelf bij speelt’. Dat vind ik een vrijdenker onder de dominees en dat sprak me aan. Het een bijt het ander niet. Ik denk dat je open moet staan voor alles in het leven, ook al hoef je het niet overal mee eens te zijn. Het wordt natuurlijk enger als het gaat om fundamentalisme. Ik denk wel dat het belangrijk is dat je leeft met normen en waarden, terwijl ik het wel fijn zou vinden als je van je eilandje af komt om verbinding met elkaar te zoeken. Elk mens is kwetsbaar, feilbaar en elk mens heeft bestaansrecht, vanuit welke religie, cultuur of filosofie je ook komt. We zijn allemaal mens en moeten het met elkaar doen. Een open blik naar de ander zou ik enorm toejuichen. Ik denk dat ieder mens in het hier en nu betekenisvol op deze aarde is. Als we misschien wat minder door die gekleurde bril naar elkaar zouden kijken, zou het respect vermoedelijk toenemen. Als je luistert naar de ander ontdek je misschien dat je eigen cultuur, filosofie of religie niet de enige waarheid is. Ik vind dat het christendom veel moois heeft, maar laten we dat van elke godsdienst omarmen.”

[Gelooft u in een hiernamaals?

,,Geen idee, maar daar maak ik me niet druk om. Mijn moeder is aan kanker overleden, dat was een heftige periode. Dan hoop je dat er nog een vorm van connectie met haar mogelijk is. In deze coronatijd ervaar je dat je niet alles onder controle kunt hebben en dat de wereld niet maakbaar is. Dat kan bij mensen angst en zorg oproepen. We hebben in onze omgeving meegemaakt dat mensen in relatieve eenzaamheid moeten sterven en dat is afschuwelijk. Je wilt het leven toch op een waardige manier afsluiten, met mensen met wie je dat gedeeld hebt.”

Wat was een moeilijk moment of zware periode in uw leven?

,,Ik heb vier kinderen, maar heb ook miskramen gehad. Dan worden je dromen en verwachtingen omgegooid. Dat is een pijnlijk proces en daar moet je mee leren dealen. Vallen en opstaan. Dit soort levenservaringen vormen je.”

[,,Een open blik naar de ander zou ik enorm toejuichen

[Sommige mensen vallen dan in een zwart gat, waar ze nauwelijks meer uitkrabbelen…

,,Niemand is gelijk. De een gaat met tegenslagen anders om dan de ander. Een aantal mensen maakte de verschrikkingen mee in een concentratiekamp, maar kon na de oorlog de draad van het leven toch weer oppakken. Terwijl je zou denken: hoe dan? Als het niet lukt, mag je hopen dat er mensen om je heen staan die je helpen. Hier kan mindfulness ook helpen. Op het moment dat jij jouw gedachten gelooft en denkt dat je het niet redt, wordt het problematisch. Maar wanneer je beseft dat het leven af en toe pijn kan doen en dat je zowel de ups and downs van het leven omarmt, zonder weerstand, want dat kost energie, ontstaat er ruimte. Maar voor omgang met verdriet zijn er geen kant en klare recepten. Ik denk dat mensen vaak weg willen blijven van pijn en verdriet. Als je pijn en verdriet kunt aankijken en omarmen wordt het paradoxaal niet groter, maar geef je het ruimte, erken je het verdriet. Ook al is het zwaar. De kunst is om het onder ogen te zien en het ruimte durven geven. Ieder mens komt vroeg of laat pijn of verdriet in zijn leven tegen.”

[Heeft u muziek die veel voor u betekent?

,,Astrid Seriese is jazz-zangeres. Van haar spreekt het liedje ‘On children’ me erg aan. Het is een gedicht van de filosoof en dichter Kahlil Gibran dat zij op muziek heeft gezet. De boodschap is dat we allemaal kinderen van deze wereld zijn. We zijn allemaal welkom op deze planeet. Dit is goed om te beseffen in onze tijd met veel polarisatie.”