Putter

Kijk ‘m eens gaan, die kleine acrobaat, bungelend aan een tak van de zwarte els. Met zijn puntige snavel weet de putter behendig de zaadjes uit de elzenproppen te pikken. Gelukkig is er voor dit vogeltje in de winter veel zaad in de natuur te vinden, zodat hij voor voedselaanbod niet op reis hoeft naar warmere oorden.

Het duurt niet lang of het vogeltje spreidt zijn vleugels en vliegt op. In een fractie van een seconde volgen zijn soortgenootjes, het zijn er zo’n 25. Het kleurrijke gezelschap vliegt willekeurige rondjes en landt vervolgens op de toppen van een andere zwarte els, zo’n tien meter verderop. Er wordt druk gekwetterd, het is een jolige boel.

Met mijn verrekijker kan ik de prachtige putters goed observeren. Ze zijn niet groter dan een huismus. Het lijkt het erop dat zowel de mannetjes als vrouwtjes bij het uitdelen van de kleuren aan onze vogels achteraan in de rij hebben gestaan. Ze hebben een likje geel, rood en zwart meegekregen.

Wist je dat meer dan een eeuw geleden putters gevangen werden en als kooivogel gehouden vanwege hun schoonheid? Uit die tijd komt ook de uitleg van de naam. J. de Jonge schrijft in zijn ‘Vogelalbum deel II’ (uitgave 1927): ‘in de kooi hing een emmertje met water aan een ketting, de vogel werd geleerd hoe hij hieruit het water moest putten’.

De hofmakerij is al begonnen. In maart maakt het vrouwtje het nest in orde. Het zit goed verstopt tussen de bladeren van een boom of struik. Manlief mag slechts het nestmateriaal aanreiken, zoals zachte veertjes, mos en gras, soms gestolen uit een ander putternestje! Nest klaar, broeden maar: binnen anderhalve maand zijn er eitjes gelegd, uitgebroed en is het kroost uitgevlogen. De putter houdt er de vaart in. Dat komt goed uit, want daarna is er nog tijd voor een tweede legsel. De jongen worden grootgebracht met eiwitrijke rupsen, kleine kevers en luizen.

Wil je zelf ook putters bewonderen? Je vindt ze bijvoorbeeld in natuurgebied De Leyen in Bilthoven of rondom de Hooge Kampse Plas in Groenekan. De zaadeters zijn gek op zwarte els, maar zitten ook op berken of distelsoorten. Ze worden daarom ook wel distelvink genoemd. De kaardenbol is nog zo’n lievelingsplant. In de kenmerkende stekelige bloeiwijze groeien daar na de bloei verrukkelijke zaadjes. Als bonus heeft deze plant bladvoeten die vergroeid zijn met de stengel. Daardoor zijn het ideale opvangbakjes voor regenwater. Handig voor dorstige insecten en vogels!

Jacqueline van Dam, Boswachter Publiek Utrechts Landschap