Sierraad van de sloot
Sierraad van de sloot

Sierraad van de sloot

Algemeen

Scherpe messen knippen riet en waterplanten los van de ondergrond. Kolossale harken tillen het maaisel hoog boven de sloot en tussen de tanden door ontstaat een waterval. Het moment dat het vuil aan de rand van de sloot te drogen wordt gelegd, kruipen allerlei beestjes in allerijl het water weer in. Reigers, ooievaars en meeuwen staan in het spoor van de slootmachine klaar voor een snelle snack...

Meter voor meter worden onze waterwegen in de herfst doorgankelijk gehouden. Zo kan, ook tijdens hevige regenbuien, overtollig water vlot worden afgevoerd. Hopen ‘slootvuil’ langs de waterkant getuigen van die jaarlijkse grote schoonmaak. Tussen het vuil glanst glazig de schelp van een zoetwatermossel. Schelpdieren missen de pootjes om het water in te vluchten, dus vele sneuvelen tijdens dit jaarlijks gebeuren. Deze schelp heeft ooit samen met z’n spiegelbeeld een veilige, sterke woning gevormd voor het weke lichaam van een zoetwatermossel. Mossels leven op de bodem van sloten en plassen waar ze van groot belang zijn voor de waterkwaliteit. Zij filteren slootwater, wel 50 liter per dag las ik, om zich te voeden met algen. Zonder mosselen en slakken wordt het water troebel en donker, met grote gevolgen voor het leven van de slootbewoners.

De schelpen van kalk groeien met de mossel mee. De grootste van ons land is de zwanenmossel, die wel 20 cm lang kan worden. Wanneer er gevaar dreigt houdt de zwanenmossel zijn twee schelpen stijf op elkaar, onmogelijk ze te openen zonder een schelp te breken. Vrouwtjes van de bittervoorn maken hier dankbaar gebruik van en leggen hun eitjes in de veilige schoot van de zwanenmossel. Deze is daarmee onmisbaar voor de voortplanting van dit visje. De schelp staat symbool voor leven, liefde en vruchtbaarheid.
De binnenkant van schelpen is bedekt met parelmoer. Vanwege de betoverende kleuren wordt parelmoer veelvuldig gebruikt in kunstvoorwerpen, sierraden of knopen. Ik herinner me de verrukking bij het openen van de gelakte knopendoos van mijn grootmoeder. Graaiende handjes door een overvloed aan gekleurde schelpenknoopjes, de rijkdom.

(Karien Scholten)

In haiku:

Waterzuivering

Tussen kalk en parelmoer

Sierraad van de sloot

!