Logo vierklank.nl
Foto:

Tankversperring wordt in ere hersteld

Iemand die wel eens over het fietspad door Blauwkapel rijdt passeerde vaak ongemerkt een tankversperring die door de Duitsers is aangelegd, toen Fort Blauwkapel door hen tot militair gebied werd verklaard. Deels onder het asfalt, maar nog goed zichtbaar, ligt het betonblok van de tankversperring (ook Vechtwagenhindernis genoemd) dat onderdeel was van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. In het blok werden stalen asperges gestoken. Een aantal asperges is nog aanwezig.

door Henk van de Bunt

Eén van de vanaf het midden van de jaren ‘30 toegepaste systemen bestond uit schuin rechtop geplaatste en gepunte, stalen (H-)profielbalken, die niet alleen de doorgang voor zulke verkeersmiddelen sterk bemoeilijkten, maar die daaraan ook zware schade konden toebrengen.  Anne Holvast uit Blauwkapel weet er alles van: ‘Wat minder bekend is, is dat dat betonblok door de Duitsers is gestort tegen een betonblok aan waar de Nederlandse landmacht ook een ‘vechtwagenhindernis’ had gerealiseerd. Omdat die hindernis was gemaakt volgens een wel doordacht ontwerp, was die voor de Duitsers niet bruikbaar’.

Betonblok
‘Er bestonden destijds (uiteraard) meerdere van deze Nederlandse vechtwagenhindernissen, maar omdat in vredestijd de stalen staven ontbreken, vallen ze niet op. De hindernis aan het begin van het fietspad door Blauwkapel was een onderdeel van de verdediging tegen tanks aan deze zijde van het fort. De sloot rondom de volkstuinen tussen het fort en het spoor bijvoorbeeld, was daar een onderdeel van; die is namelijk oorspronkelijk aangelegd als tankgracht. Aansluitend daarop zijn er in de berm van de Bastionweg nog de uiteinden van een betonblok te vinden waar destijds ook een vechtwagenhindernis stond’.

Uniek
Omdat de combinatie Nederlandse-Duitse vechtwagenversperring uniek is in Nederland, ontstond het idee om de Nederlandse ‘in ere te herstellen’. Fa. Verschuur uit Groenekan, die al eerder op de Ruigenhoeksedijk in Groenekan zo’n vechtwagenhindernis had gereconstrueerd heeft ook deze opdracht gekregen. Op Open Monumentendag - zaterdag 11 september - om kwart voor drie, zal wethouder Klein van Utrecht de gerestaureerde versperring onthullen. Naast de versperring komt een bord te staan met informatie over de Nieuwe Hollandse Waterlinie en over het functioneren van deze Nederlandse Vechtwagenhindernis. 

Unesco
Deze vorm van versperring is een paar jaar voor de oorlog ontworpen. Het bestond uit een dik betonblok waarin sleuven waren uitgespaard waarin stalen balken (van ieder 150kg) konden worden aangebracht indien nodig. Zo was er van een versperring normaal gesproken niets te zien, maar kon deze binnen een kwartier tot een onneembare hindernis worden omgevormd. De nu gerealiseerde reconstructie krijgt extra betekenis nu de Nieuwe Hollandse Waterlinie is opgenomen in de lijst van Unesco World Heritage Sites.

Tankversperring 1939.jpg

Oefening in het plaatsen van I-balken van de tankversperring in de Singelweg ten noordoosten van Fort Blauwkapel in 1939. (foto van D.G.W.T. Utrecht)

HvdB Tankversperring 2021.jpg

De tankversperring anno 2021.

Meer berichten