Over de geschiedenis van Persijn
Logo vierklank.nl
Een foto van huize Persijn uit 1976 uit de digitale verzameling van Rienk Miedema.
Een foto van huize Persijn uit 1976 uit de digitale verzameling van Rienk Miedema. (Foto: )

Over de geschiedenis van Persijn

In de vergadering van donderdag 26 november wordt de gemeenteraad gevraagd in te stemmen met het vaststellen van het bestemmingsplan Buitenplaats Persijn Maartensdijk. Eigenaar Marcel Röhrs heeft een functieverandering aangevraagd en al eerder heeft het College aangegeven daar in principe aan mee te willen werken.

door Henk van de Bunt

Tot 2016 is deze locatie in gebruik geweest bij Lijn 5 als hoofdkantoor en voor begeleid wonen voor 60 jonge bewoners. De initiatiefnemer heeft de buitenplaats in 2017 aangekocht en de noordelijk daarvan gelegen weilanden in 2018. De gevraagde functieverandering betreft het omzetten van de functie van het hoofdgebouw van ‘begeleid wonen’ naar ‘short-stay’. Over het plan heeft overleg plaatsgevonden met het Steunpunt Archeologie en Monumenten Utrecht de (STAMU) waarin ook de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed participeert, alsmede met het waterschap. De beide organisaties hebben positief gereageerd.

Ontstaansgeschiedenis
De historische buitenplaats ‘Persijn’ ligt in het veenlandschap tussen de Vecht en de Utrechtse Heuvelrug. De buitenplaats ligt in de polder Achttienhoven op een zandrug op de overgang van de Heuvelrug naar het veenweidegebied. De polder wordt gekenmerkt door een patroon van opstrekkende kavels vanaf de Achterwetering naar het Gooi; het ontwerp en de aanleg van de buitenplaats hebben zich daarnaar gevoegd.

Persijn
In 1668 begon de ontwikkeling van de buitenplaats Persijn; Sophia van Vermeer, de weduwe van Adriaan van Persijn (1610 1655) kocht gronden ten noorden en ten zuiden van de Achterweteringsedijk. Waarschijnlijk ging het om een boerderij met bijbehorende landerijen, die in 1603 voor het eerst vermeld wordt. Aanvankelijk heeft de boerderij vermoedelijk als tijdelijk buitenverblijf van de familie gediend en zal er een herenkamer zijn geweest. In 1721 wordt, via vererving de familie Van Hengst, eigenaar. Van Hengst laat de hofstede Persijn tot een riante buitenplaats verbouwen. De landerijen strekten zich met 250 ha. in noordelijke richting uit tot het Gooi. De oude boerenhofstede werd gesloopt en tussen 1789 en 1790 vervangen door het eerste landhuis. Voor de bouw werd een plek uitgekozen die een eind van de weg af lag. Dit komt bij veel buitenplaatsen in de omgeving voor.

Beuken
In 1810 is de tegen het huis aangebouwde stal afgebrand en wordt een stal achter het huis gebouwd. In 1824 wordt het hoofdgebouw verbouwd en vergroot. In 1849 wordt het tuinmanshuis gebouwd. Vanaf 1876 is het park door Hendrik Copijn, aangepast naar een Engelse landschapsstijl.

In 1878 Is het oude hoofdgebouw gesloopt en vervangen door het huidige hoofdgebouw. Er zijn toen ook een staIIing, een koetsierswoning en een orangerie gebouwd. De familie van Hengst bleef tot 1919 eigenaar. Daarna kwam het in handen van houthandelaren, die illegaal een groot deel van het bos kapten. Daarna heeft het huis verschillende bewoners gekend. Vooral kort voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog is het hoofdgebouw uitgewoond en leeggeroofd. De paardenstal, de woning van de koetsier, de bakken, kassen en de orangerie werden gesloopt en de boomgaard werd omgevormd tot grasland.

Vervolgens zijn de resterende vijverpartijen gedempt en omgezet naar weilanden. Het park is rond het huis nog enigszins gewijzigd. Er zijn borders aangelegd in het grote gazon. In de jaren zeventig wordt circa 10 hectare landbouwgrond verkocht aan de toenmalige pachter. Sinds 1982 werd het huis gebruikt door het Orthopedagogisch Project Leefeenheden, later Lijn 5 genaamd. In 2017 is de buitenplaats verworven door Röhrs, om deze met de grootste passie in de originele staat terug te brengen..

Meer berichten