Logo vierklank.nl
Achter de Vinkenlaan en de Julianalaan tegen de bosrand aan lag Het Jodendom (Koekoeklaan, Koekoekdwarslaan en de Lange Buurt); een karakteristieke arbeiderswijk.
Achter de Vinkenlaan en de Julianalaan tegen de bosrand aan lag Het Jodendom (Koekoeklaan, Koekoekdwarslaan en de Lange Buurt); een karakteristieke arbeiderswijk.
Historie

Gesteggel over de grens

door Henk van de Bunt

Op 23 mei 2017 was het 100 jaar geleden, dat de naamsverandering van het stationsgebied in de gemeente De Bilt voor het eerst ter sprake kwam. Om deze historische gebeurtenis te vieren, stelde de Historische Kring D'Oude school een tentoonstelling over die 100 jaar Bilthoven samen. Deze reizende tentoonstelling is van 17 september t/m 15 oktober te zien in de Centrumkerk Julianalaan 42 te Bilthoven.

De tentoonstelling toont Bilthoven van 100 jaar geleden, toen Bilthoven officieel haar naam kreeg. Men ziet unieke foto's, die nog niet eerder zijn vertoond. In het bij de tentoonstelling behorende boekje wordt door Ellen Drees ook dieper ingegaan op de vraag, waar precies de grens lag tussen Bilthoven en De Bilt: 'Helaas is het antwoord niet zo gemakkelijk te vinden. En dat kwam omdat er van gemeentewege geen officiële grens was. Wel waren er een postale-en een telefoongrens, maar die liepen niet gelijk. De gemeente wilde geen standpunt innemen over een grens tussen De Bilt en Bilthoven. Voor hen was het geen issue. Het was gewoon gemeente De Bilt en daarmee basta. Om praktische redenen was het gebied rond het station Bilthoven genoemd, maar het was nooit de bedoeling geweest, dat die grens zo zuidelijk zo lopen als de postale grens'.

Verkeerswegen
'In 1952 kwam er een nieuwe problematiek bij. Een nieuw verkeerswegenreglement bepaalde dat op duidelijke wijze in de aanduiding van gemeenten en gemeentedelen werd voorzien. Plaatsnaamborden met de naam 'De Bilt' werden bij de gemeentegrenzen gezet. Daarnaast stonden er in de gemeente zelf borden om de bebouwde kommen aan te duiden. Het gebied rondom het station was Bilthoven en het gebied bij het oude dorp De Bilt. Als het dan toch moest, dan ging de voorkeur van de gemeente uit naar een grens bij de nieuw aan te leggen Anthonie van Leeuwenhoekweg. Maar het waren Gedeputeerde Staten, die bepaalden waar de borden moesten komen. De gemeente plaatste de borden alleen maar'.

Niemandsland
'Het eigenaardige was alleen dat de borden niet op elkaar aansloten. De lokale krant had geconstateerd dat er borden Bilthoven waren geplaatst op de Soestdijkseweg nabij de

hoek Noord Houdringelaan en aan het eind van de 1e Brandenburgerweg nabij de hoek Hertenlaan. Maar richting De Bilt stonden de borden De Bilt op de Groenekanseweg nabij de hoek Dr. Letteplein en op de Eerste Brandenburgerweg precies voor de uitrit van de Stenen Camer. Nog zuidelijker stond een grensbord De Bilt aan het begin van de Looydijk, nabij de Soestdijkseweg. Er was dus een stuk niemandsland ontstaan waarvan niemand precies wist tot welke kern dit hoorde. Bewoners hadden de indruk dat de borden lukraak werden neergezet en dit wekte vaak ergernis of lachlust op. Waarschijnlijk is daarna besloten om een meer duidelijke grens tussen de twee woonkernen in te stellen. Wanneer precies is niet duidelijk, maar in de tijd dat Brandenburg-West gebouwd was, stonden er borden Bilthoven bij de Grote Beer en op de 1e Brandenburgerweg net voorbij de ingang naar het Rijksinstituut voor de Volksgezondheid'.

Kernen
'De postale grens werd vermoedelijk in 1967 naar de Groenekanseweg verlegd. In 1976 verzocht de PTT de gemeente de grens met Bilthoven ook te verplaatsen. Op 24-6-1976 ging de raad akkoord en begin 1977 werden de borden verplaatst. De Bilt had eindelijk een rechte grens tussen de beide woonkernen. Ondanks het feit dat de gemeente vond dat er één gemeente was, was er duidelijk sprake van twee heel verschillende woonkernen. In

Bilthoven woonde de gegoede burgerij, in De Bilt de arbeiders. Uitingen van arbeiderswoningen werden in Bilthoven niet op prijs gesteld. Er was niet voor niets een 'Comité van verweer tegen het bederf van Bilthoven', een groep ongeruste Bilthovenaren die zich in 1923 had verenigd. De lokale pers publiceerde op 18 mei hun bezorgdheid onder de kop 'Een Kreet'. Zij richtten zich in de brief tegen de speculanten die de terreinen in bedenkelijk kleine stukken verkavelden en deze bebouwden 'met leelijke huizen, leelijk in hun wezen, in hun onderlinge ligging, in hun kleur vaak een dissonant in de omgeving en alom berucht om hun slechte structuur'.

Belachelijk
Ook de goedkope arbeiderswoningen waren een doorn in het oog. Het Jodenkerkhof werd door veel Bilthovenaren gezien als een lelijke puist, die gelukkig grotendeels verscholen ging achter de Julianalaan. Tuindorp lag ver genoeg weg voor de Bilthovenaar om daar niet mee geassocieerd te hoeven worden. Bij een naderende grenswijziging in de jaren '20 van de vorige eeuw, was er zelfs een groep bewoners uit Bilthoven, die een zelfstandige gemeente wilde vormen, wanneer de kern De Bilt door de grenswijzing bij Utrecht gevoegd zou worden. Delen van Zeist zouden zich bij deze nieuwe gemeente kunnen aansluiten. Bosch en Duin, Den Dolder en Huis ter Heide vertoonden veel overeenkomsten met Bilthoven 'wat aard, samenstelling en belangen betreft'. De gemeente Zeist was 'not amused': De burgemeester van Zeist noemde de Bilthovenaren 'ingezetenen, die aan ongemotiveerde landhonger lijden en wier fantasie geen grenzen kent'. Hij vervolgt zijn relaas met de woorden: 'Het is toch immers meer dan belachelijk, dat een buurtschap, die 40 jaar geleden amper bestond, de pretentie heeft ongeveer een derde van de gemeente Zeist, die een geschiedenis van eeuwen achter zich heeft in te palmen met het eenig motief het verkrijgen van een bloeiende gemeente met een behoorlijk afgerond grondgebied'.

Bron: Het Vaderland, 25-07-1925 en

andere kranten

. Anno 2017 is er veel veranderd. 'De Bilthovenaar' kent vele gezichten en is te vinden in een veelheid aan wijken'.

Reageer als eerste
Meer berichten
<SCRIPT SRC="//secure.adnxs.com/ttj?id=&cb=[CACHEBUSTER]&referrer=vierklank.nl&pubclick=[INSERT_CLICK_TAG]&postcode=" TYPE="text/javascript"></SCRIPT>