Adriaan van Hemert heeft privémuseum

‘De voertaal is voornamelijk Engels en de kleuren overheersend groen, bruin en paars. Het verzamelterrein van re-enacters in Oosterbeek stroomt donderdag 15 september vol. Van vrijdag tot en met zondag herdenkt Oosterbeek en omgeving de mislukte Slag om Arnhem’.

door Henk van de Bunt

Aldus een citaat uit een krantenverslag van 16 september van Gert Janssen. Ongeveer 200 deelnemers uit zo’n zes Europese landen hadden zich aangemeld. Vaak met hun historische voertuig. Vooral Engelse jeeps, de Willy’s, waren prominent aanwezig. Voor hun eigenaren vormde zaterdag 17 september de Race to the Bridge het jaarlijkse hoogtepunt. 

Verzamelen
Een van de deelnemers zonder transportmiddel was de 72-jarige Adriaan van Hemert uit De Bilt. Janssen vraagt van Hemert: ‘Wat bezielt iemand om in een uniform uit de Tweede Wereldoorlog rond te lopen?’ Van Hemert: ‘Het is een eerbetoon aan de Airborneveteranen, die hier in september 1944 hebben gevochten. Met één van hen, die tot hetzelfde regiment behoorde als waarvan ik het uniform draag, heb ik nog regelmatig contact’. 

Op de vraag, wanneer Van Hemert is begonnen met verzamelen en waarom juist een Brits uniform antwoordt de Biltenaar: ‘Via de jaarlijkse Airborne Wandeltocht en een bezoek aan het Airbornemuseum in Oosterbeek, zo’n veertig jaar geleden, ben ik geïnteresseerd geraakt in de King’s Own Scottish Borderers, onder andere door hun band in het verleden met de Schotse Covenanters. Het 7e bataljon behoorde tot de glider-infanterie en had als taak op de Ginkelse heide de tweede aanvalsgolf van Engelse parachutisten veilig te stellen’. 

Privémuseum
In een ander artikel vertelt Gert Janssen: ‘Voor een klein vermogen staat er in zijn privémuseum, maar de historische waarde is onschatbaar’. Adriaan van Hemert uit De Bilt is ook gastheer in het Nationaal Militair Museum in Soesterberg, vrijwilliger bij Landschap Erfgoed Utrecht, ‘gouden’ Vierdaagsewandelaar en re-enactor. Zijn specialisme is de Slag om Arnhem.

Zodra de amateurhistoricus het uniform van King’s Own Scottish Borderers aantrekt, is de gelijkenis met Roy Urquhart opvallend. De Engelse generaal-majoor was de bevelhebber van de Britse 1e Luchtlandingsdivisie, die in september 1944 een poging deed om de brug bij Arnhem te veroveren op de Duitse bezetter. Anderen vinden dat hij als re-enactor - iemand die historische personen en gebeurtenissen zo levensecht mogelijk nabootst - veel overeenkomst vertoont met de Britse veldmaarschalk Montgomery. Op het originele uniform van het glider infanterieregiment ontbreken echter de bijbehorende rangonderscheidingstekens.

Ongeloofwaardig
‘Ik ben niet zo’n streber’, verklaart hij. ‘Ik hoef geen sterren en strepen. Bij sommige re-enactorgroepen zie je dat de helft van de deelnemers uit officieren of onderofficieren bestaat. Dat is vrij ongeloofwaardig’. Maar gezien zijn leeftijd zou Van Hemert toch een officiersrang moeten hebben? ‘Daar worden weleens vragen over gesteld. Mijn verklaring is dan simpel. Ik ben gewoon veel gedegradeerd’, glimlacht hij.

In eigen kring - Van Hemert behoort tot de Gereformeerde Gemeenten - wordt er soms met een kritische blik gekeken naar de niet-alledaagse hobby van de trouwe kerkganger. Is het niet allemaal toneelspel en vinden veel evenementen niet ook ’s zondags plaats? ‘Nee, niet echt, ik laat een stuk geschiedenis zien’, legt hij uit. ‘Ik kruip niet in de huid van een ander personage. Contact leggen met het publiek om vervolgens uitleg te geven, doe ik het liefst. Het is bovendien een eerbetoon aan onze bevrijders. ’s Zondags ben ik gewoon thuis. Bij mijn club weten ze dat en ze hebben daar geen probleem mee’. 

Gestegen prijzen
Het museumpje in de seniorenwoning van de Biltenaar puilt inmiddels uit van de militaria uit de Tweede Wereldoorlog, specifiek spullen die gebruikt zijn rond de Slag om Arnhem, zowel Brits als Duits. Bijzondere items ook. Zoals een Duitse stafkaart van het gebied. Duitse borrelbekers, gemaakt van patroonhulzen. Sleutels en een vloertegel van het voormalige hotel De Tafelberg in Oosterbeek, waar gewonde Airbornes werden behandeld. Baretten, helmen, petten, een (onklaar gemaakt) Brits Lee-Enfieldgeweer, een vouwfiets en honderden andere grotere en kleinere objecten, waaronder veel documenten.

Wapenrusting
De verzameling van Van Hemert en zijn kennis van zaken zijn niet onopgemerkt gebleven. Op diverse (reformatorische) basisscholen heeft hij inmiddels gastlessen verzorgd. ‘Dan maak ik bijvoorbeeld graag een vergelijking tussen de wapenrusting van de Romeinen en die van militairen uit de Tweede Wereldoorlog. En dan zie je opmerkelijk genoeg dat er helemaal niet zo veel veranderd is’.

Bij zijn verhuizing naar een seniorencomplex heeft de gelegenheidsdocent wegens ruimtegebrek nogal wat van zijn verzameling moeten wegdoen. ‘Je kunt nu eenmaal niet alles bewaren’, constateert hij nuchter. En een opvolger is er ook. ‘Mijn jongste zoon doet eveneens aan re-enactment en heeft ook - maar in mindere mate - het verzamelvirus meegekregen. Mijn vrouw heeft er weinig mee. Zij puzzelt graag en dat vind ik weer verschrikkelijk’.