Station Bilthoven met historische trein

‘Wat zouden we zijn zonder de trein…’ Bijna iedereen kent deze reclameslogan wel. Voor Bilthoven gaat deze ook grotendeels op. Langs de spoorlijn van Utrecht naar Amersfoort werd in 1863 een station geopend. Het ligt op de plek waar nu het station Bilthoven ligt, maar het heette destijds Station De Bilt.

De toenmalige eigenaar van Jagtlust, jonkheer H. van den Bosch, zorgde ervoor dat deze halteplaats langs de lijn Utrecht-Amersfoort- Zwolle aangelegd werd en daarmee kreeg de ontwikkeling van de gemeente De Bilt een flinke impuls. Het station kreeg dus de naam Station De Bilt terwijl het op een half uur lopen van De Bilt lag.

Eilandstation
Rond 1900 kwamen er steeds meer villa’s bij de halteplaats en het dorpje dat hierdoor ontstond, werd aangeduid met de naam De Bilt-Station. Deze naam bleek echter voor verwarring te zorgen. Mensen die in De Bilt op bezoek wilden gaan, bleken regelmatig de trein naar Station De Bilt te nemen en omgekeerd namen mensen die in De Bilt-Station wilden zijn vaak in Utrecht de tram naar De Bilt. Om deze reden werd na enig gesteggel in de gemeenteraad in 1917 besloten de naam van het nieuwe dorp te wijzigen in Bilthoven. En er kwamen nog meer huizen, winkels, een school en bedrijven bij. Bilthoven werd zo een forensendorp. Het station zelf is een zogenoemd eilandstation: het perron bevindt zich tussen de rails. Het flauw hellend zadeldak van de perronoverkapping wordt gedragen door gietijzeren kolommen, vakwerkspanten en doorgaande liggers. De wacht- en winkelruimten ontstonden doordat een deel van de draagconstructie dichtgemetseld is. In 1913 is de perronoverkapping in westelijke richting verlengd. In 1962 en 1997 zijn de gebouwtjes ingrijpend gewijzigd. De vestiging van het station is dus één van de bepalende factoren geweest voor de ontwikkeling van Bilthoven.

Expositie
Tijdens de Open Monumentendag op 14 september is er een uitgebreide tentoonstelling over de geschiedenis van dit station. Deze expositie geeft een historisch beeld van het stationsgebouw en perron, de wachtkamers, het seinhuis en de inmiddels verdwenen bedrijven die er zich door de aanwezigheid van het goederenspoor vestigden. Deze richtten zich op agrariërs (Coöperatieve Landbouwvereniging en Graanmaalderij), vervoer (Algemene Transport Onderneming (ATO) later Van Gent en Loos), bouwactiviteit (Van der Ham, later PontMeyer), brandstoffen (Takken, Van Ekdom), vervoer (rijwielfabriek SenderS), Bilthovensche Metaal Industrie (BMI), en apparatuur voor landbouw, tuinonderhoud en metaalwaren (Jean Heybroek). Ook diverse andere ondernemingen hebben korter of langer aan de Rembrandtlaan bestaan, en nog steeds is er gevarieerde bedrijvigheid.

Trein
Bij het thema Routes, Netwerken en Verbindingen hoort natuurlijk ook een historische trein. Op zaterdag 14 september zet NS daarom in samenwerking met het Nederlands Spoorwegmuseum de speciale Open Monumentendag Express in. Deze trein met historische rijtuigen van het museum (mat 54 en mat 46), rijdt tussen 10.00 en 16.00 uur elk uur tussen het Spoorwegmuseum (Utrecht Maliebaan) en Amersfoort Centraal met stops op Den Dolder en Bilthoven. De trein is voor iedereen met een geldig vervoerbewijs toegankelijk. Reservering is dus niet nodig. Kijk voor de exacte dienstregeling kort vooraf in de reisplanner. HvdB

De halteplaats werd aangeduid met de naam De Bilt-Station. (foto uit 1908 uit de digitale verzameling van Rienk Miedema)